1. تاریخچه مدیریت پروژه : پیشینه مدیریت پروژه به مدیریت طرح های عظیمی همچون ساخت اهرام مصر، دیوار چین و تخت جمشید بازمی گردد. با این همه تاریخ مدیریت پروژه در دنیای جدید از سال های آغازین دهه 1900 میلادی شروع می شود؛ زمانی که هنری گانت (Henry L. Gantt) با توسعه نمودار میله ای ابداعی خود، آغازگر حرکت های پرشتاب بعدی دهه های 1950 و 1960 میلادی، در پروژه های نظامی و هوافضای آمریکا و سپس انگلستان شد. روش هایی همچون روش پرت (Program Evaluation and Review Technique - PERT)، ارزش بدست آمده (Earn Value)، مهندسی ارزش (Value Engineering) و ساختار شکست کار از آن جمله اند. صنعت ساختمان نیز موجب تکوین و توسعه روش هایی مانند مسیر بحرانی (Critical Path)، نمودار پیش نیازی (Precedence Diagram)، استفاده از نمودار شبکه ای (Network Diagram) و تسطیح منابع (Resource Leveling) شده است.
  2. استاندارد های مدیریت پروژه : موسسات و کشور های گوناگونی اقدام به تدوین استاندار های ویژه خود در زمینه مدیریت پروژه کرده اند. در این میان، چهار استاندارد زیر از مقبولیت بیشتری برخوردارند.

 استاندارد حئح

  1. PMBOK (Project Management Body Of Knowledge) : همان نام آشنا و معروفی که در انجمن مدیریت و کنترل پروژه آمریکا تدوین شده است و استفاده از آن بسیار رواج دارد. در این استاندارد دانش مدیریت پروژه در 9 بخش ارائه شده است، که در ادامه این 9بخش با عنوان محدوده های دانش مدیریت پروژه بر اساس استاندارد PMBOK بررسی می شوند.

pmbok

 کتاب PMBOK به تعریف و تشریح  فرایندها (و ابزار و تکنیکهای مربوطه آنها)، و تکرار و تداخل آنها فیمابین یکدیگر و بررسی درون دادها و برون دادها و نیز الزامات فرایندهای مدیریت پروژه پرداخته، و بیان میدارد که: رعایت و انجام صحیح آن فرایندها، در اکثر مواقع و در اکثر پروژه ها، منجر به بالا رفتن درجه موفقیت، در به سرانجام رساندن موفق آن پروژه ها، می گردد.

درحال حاضر نگارش پنجم (نگارش سال ۲۰۱۲میلادی PMBOK  )  کتاب پم باک به منزله آخرین نگارش، معتبر و قابل دسترسی میباشد. این استاندارد توسط یک تیم حداقل ۱۰۰۰ نفره از متخصصین مدیریت پروژه از سراسر جهان نگاشته شده است. ویرایش ششم این کتاب قرار است در ماه سپتامبر سال جاری (2017) ارائه شود.

بطور خلاصه میتوان بیان داشت که:

کتاب استاندارد مدیریت پروژه  PMBOK (پم باک نگارش پنجم) از ۱۳ فصل تشکیل گردیده.  فصول ۱ الی ۳ به تعریف و تشریح مقوله پروژه، مدیریت آن و چهارچوب مدیریت پروژه می پردازد.  فصول ۴ الی ۱۳ اختصاص به معرفی و تشریح ۱۰ حوزه دانش مدیریت پروژه دارد.

در طی ۱۰ فصل،  PMBOK  به معرفی و تشریح ۴۷ فرایند مدیریتی پروژه، درون دادها، ابزار و تکنیکها و نیز برون دادهای تک تک این فرایندها پرداخته و تعاملات فیمابین آنان را مورد بررسی قرار میدهد. از سوی دیگر و همزمان با آن، پم باک مدیریت پروژه را در انجام ۵ گروه فرایندی آغازین، برنامه ریزی، اجرائی، نظارتی-کنترلی و اختتامی معرفی می نماید.

  1. APM (Association For Project Management) : این استاندارد به کوشش مرکز مطالعات مدیریت پروژه انگلستان، در 7 قسمت تهیه و تدوین شده است. در این هفت قسمت ، چهل مفهوم کلیدی مدیریت پروژه تشریح شده است.
  2. BS6097 (British Standard) : این استاندارد در شرکت بریتیش استاندارد تهیه و تدوین شده است و دولت و صنعت انگلستان آن را پذیرفته اند.
  3. JPMF (Japanese Project Management Forum) : این استاندارد را انجمن پیشرفت مهندسی ژاپن تهیه کرده است. دیدگاه این استاندارد براین اصل استوار است که چگونه مدیریت پروژه می تواند محرک خلاقیت و ایجاد ارزش تجاری شود.

اما نکته ای که در اینجا لازم به اشاره دارد معیار های انتخاب یک استاندارد برای یک پروژه است، که این معیار ها را می تواند نوع پروژه، محیط اجرا و نظر مشتریان و حامیان پروژه در نظر گرفت؛ همچنین می توان از تجربه مدیرانی که در گذشته پروژه مشابهی را مدیریت کرده اند استفاده کرد.

     3. محدوده های دانش مدیریت پروژه بر اساس استاندارد PMBOK : همانطور که قبلا اشاره شد در استاندار PMBOK مدیریت پروژه را در 9 بخش ارائه کرده است؛ که در اینجا به دلیل خارج بودن حوصله بحث از این موضوع، مختصر به هریک از این بخش ها پرداخته و در آینده به تفصیل هر مرد را بررسی کرده.

        I.            مدیریت یکپارچگی پروژهحوزه های دانش مدیریت پروژه بر اساس pmbok

      II.            مدیریت محدوده پروژه

    III.            مدیریت زمان پروژه

   IV.            مدیریت هزینه پروژه

      V.            مدیریت کیفیت پروژه  

   VI.            مدیریت منابع انسانی پروژه

 VII.            مدیریت ارتباطات پروژه

VIII.            مدیریت ریسک پروژه

    IX.            مدیریت تدارکات پروژه